A+ A A-

Trang thơ bạn đọc

  • 1
  • 2
  • 3
Prev Next

Dưới ánh trăng sao

28-05-2014 Thơ bạn đọc BTV - avatar BTV

Đêm qua ngồi dưới ánh trăng sao Nhớ người bạn gái nhỏ làm sao Đôi môi thủ thỉ cười xin xắn Răng trắng môi hồng nhớ biết bao

Xem tiếp

Về nhà thôi

21-03-2014 Thơ bạn đọc Lê Thị Tâm - avatar Lê Thị Tâm

Về nhà thôi Về nhà thôi Đàn trâu bò thong dong gặm cỏ Bóng chiều đã đổ Bữa cơm nhà mời gọi lũy tre

Xem tiếp

Chàng trai...

09-03-2014 Thơ bạn đọc Pham Van Hoang - avatar Pham Van Hoang

Ánh mắt anh như chứa cả đồng chiều cuống rạ Cả khói bếp thân thương của một ngôi làng...

Xem tiếp

Tin văn học

Thái Bá Tân ra mắt "Cổ tích thế giới bằng thơ"

30-05-2014 Tin văn học BTV - avatar BTV

Thái Bá Tân ra mắt "Cổ tích thế giới bằng thơ"

  Bìa cuốn "Cổ tích thế giới bằng thơ".   Từ những câu chuyện cổ thần kỳ nổi tiếng và phổ biến của nhiều dân tộc, nhà thơ Thái Bá Tân chuyển thể thành vần thơ dễ nhớ, dễ thuộc.

Xem tiếp

Làm đẹp

  • 1
  • 2
  • 3
Prev Next

Củ gừng... xua tan nỗi lo mất ngủ

Làm đẹp BTV

Củ gừng... xua tan nỗi lo mất ngủ

   Không chỉ là gia vị, gừng còn được biết đến như một vị thuốc quý chữa bệnh mất ngủ kinh niên vô cùng hiệu quả.

Xem tiếp

Hồng Nhung mất điểm vì tóc xấu

Làm đẹp BTV

Hồng Nhung mất điểm vì tóc xấu

Tóc búi cao rườm ra, dùng phụ kiện tóc không phù hợp là những lỗi khiến diva nhiều lần bị chê vì phong cách làm đẹp kém tinh tế.

Xem tiếp

Giữ gìn tiếng Việt

Bài toán rợn người trong... sách lớp 1

15-07-2014 Hits:29 Chữ và nghĩa BTV - avatar BTV

Bài toán rợn người trong... sách lớp 1

  Lưu hành trên thị trường 10 năm, tập sách Phép cộng trừ phạm vi 100 vừa được giới phụ huynh phát hiện có một ví dụ ở trang 11 gây...

Xem tiếp

Tác phẩm văn xuôi

  • 1
  • 2
  • 3
Prev Next

Những đứa trẻ được nuôi dạy bằng lời nói…

Tản văn BTV

Những đứa trẻ được nuôi dạy bằng lời nói dối

 Tôi hỏi 10 người quen cùng một câu hỏi: Anh chị có đưa con đến nhà thầy cô của cháu dịp 20/11, hay ngày lễ khác nhau không? Có hai...

Xem tiếp

Ước mơ không cần chi tiết kiệm

Tản văn Pham Van Hoang

Ước mơ không cần chi tiết kiệm

Hãy khoan dò vé số vội vàng, để những ước mơ của mình bền gan thêm chút nữa, để mình thấy cuộc đời mơ mộng vẫn phần nào vui vẻ...

Xem tiếp

Đọc tập thơ nhớ quê của Hàn Phong Vũ

Tản văn Nguyễn Ngọc Lâm

Đọc tập thơ nhớ quê của Hàn Phong Vũ

 Nhận bản thảo tập thơ Nhớ quê của Hàn Phong Vũ gửi, tôi đọc liền một mạch và đi từ xúc động này đến xúc động khác. Tôi xúc động...

Xem tiếp

TRÈO LÊN CÂY BƯỞI HÁI HOA

TRÈO LÊN CÂY BƯỞI HÁI HOA (Ca dao) Trèo lên cây bưởi hái hoa Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân - Nụ tầm xuân nở ra xanh biếc Em có chồng anh tiếc lắm thay - Ba đồng một mớ trầu cay Sao anh không hỏi những ngày còn không Bây giờ em đã có chồng
Như chim vào lồng, như cá cắn câu
Cá cắn câu biết đâu mà gỡ?
Chim vào lồng biết thủa nào ra?

BÌNH GIẢI: của Đỗ Trọng Khơi

1. Người con trai xuất hiện qua hai câu thơ đầu thoạt xem thấy khá vẽ vời, điệu đàng. Dễ gây tương phản với cảnh tình đầy buồn thương, tiếc nuối. Xét kỹ vào sâu nội cảnh mới thấy không phải thế. Người con trai đã trèo lên cây rồi lại bước xuống vườn để hái hoa hái nụ. Nụ và hoa là đôi thứ cho ta biết về sắc và hương. Giá trị thực, quan trọng hơn mà cây hiến cho cuộc đời là trái quả thì người con trai, trong hoàn cảnh ấy đã không thể hái. Dù anh ta đã bước xuống cả một: vườn cà. Xin hiểu cho là hoa bưởi, tầm xuân nở vào tháng hai tháng ba, mà cà thì ra quả cũng vào thời gian này. Cà là thứ quả dùng để nén, muối và nấu canh ăn. Vì vậy, nhân vật "anh" trong thơ mà hái thứ quả này tất nó sẽ gây cho cảnh thơ nỗi buồn cô đơn rất lớn. Bởi nó gợi ra cảnh sống gia đình chồng vợ vui vầy bên bữa ăn sớm tối. Câu, "Bước xuống vườn cà..." không để "hái cà" mà lại đi "hái nụ tầm xuân" là rất tinh tế, giấu đi kín nhẹm cái nội dung tình cảm ấy. "Anh đi anh nhớ quê nhà / Nhớ canh rau muống, nhớ cà dầm tương" hay "Bao giờ cà chín cà xanh / Anh cho một quả để dành mớm con..." (Ca dao). Hình ảnh "người vợ" (lẽ ra là vậy!) đã lồng soi, khúc xạ qua mùi hương bóng sắc của nụ và hoa, đặc biệt qua sức ẩn dụ của "vườn cà", khi người con trai bước gần lại bên người con gái "đã có chồng" mà anh ta hằng yêu thương, mơ tưởng.
2. Bài ca dao có 10 câu thơ, thể hiện cho nội dung của hai câu hỏi và đáp. Thơ được viết bởi hai thể loại thơ lục bát và song thất. Hai câu thất ngôn bố cục ở cuối mỗi lời hỏi, đáp. Âm vận của thể lục bát được liên kết giữa câu 6 với câu 8 bởi thanh bằng hoặc thanh không. Và để đảm bảo âm thanh nhịp điệu uyển chuyển, thông thường thơ lục bát chủ yếu được ghép vần ở vần chân (từ số 6 của câu 8) chứ ít ghép vần ở vần lưng (từ số 4 của câu 8). Nhưng bài ca dao này có 3 cặp lục bát chỉ có 1 cặp ghép vần ở vần chân. Thể thơ lục bát ở đây phần nhiều hơn dùng vần lưng để nối vần là cốt tạo ra âm vực trầm ở giữa nhịp câu. Nó đã gây hiệu ứng về sắc độ tình cảm u trầm, chìm đắm và gây cảm nhận về điểm nương cậy chưa thật vững vàng.
Vì sao dùng hai câu thất ngôn làm đế kết cho hai lời hỏi và đáp? Đây là điều cũng cần được lý giải. Cặp thất ngôn liên vận với nhau ở âm trắc. Sử dụng thể thất ngôn, với âm vận trắc cho câu kết mỗi khổ thơ ở bài ca dao này là nhằm đạt được tính chất cắc cớ, ngãng trở của tâm lý và hoàn cảnh sống. Hai câu thất ngôn bất thần đặt xuống trước dòng chẩy xuôi thuận của thể lục bát như đá tảng ngăn dòng. Nó vang lên âm điệu chói mạnh, tạo một cưỡng lực tinh thần trước hoàn cảnh ngang trái của đời sống.
3. Sự ngỏ tình trong cảnh "chim đã vào lồng, cá đã cắn câu" giữa cái thời quan niệm về đạo đức gia phong vốn lấy "tứ đức tam tòng" làm chuẩn mực, hẳn đôi tình nhân nọ không than thở chỉ nhằm mà than thở. Hình ảnh thơ ngay từ đầu đã kín đáo lộ ra tư tưởng cần tìm sự chuyển lay và thay đổi.
Trở lại hình ảnh 3 câu thơ đầu bài: "Trèo lên cây bưởi hái hoa / Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân / Nụ tầm xuân nở ra xanh biếc..." cho thấy, người con trai đã hái cả "hoa" và "nụ", nhưng đến khi bước lại thưa bày với người con gái, đã có chồng, thì anh lại chỉ nói về nụ. Và anh thấy cái "nụ" ấy nó sẽ nở ra "xanh biếc". Thật tinh tế và ý nhị vô cùng. Vì sao? Vì anh nhận ra, nếu đem bông hoa đã nở, đã viên mãn nó sẽ gợi cho người con gái sự mặc cảm hoặc bị tổn thương. Và quan trọng hơn, trong mắt người con trai khi ấy anh vẫn thấy người yêu của mình, dù đã có chồng nhưng vẫn còn "đương nụ". Nghĩa là còn trọn vẹn sắc hương và lại là một thứ sắc hương căng đầy sức sống: Xanh biếc. (Hoa xuân đương nhụy, ngày xuân còn dài - Truyện Kiều). Chính bởi nhận biết được ý tứ ấy, người con gái mới nhún mình mà rằng: "Ba đồng một mớ trầu cay". Cái thứ trầu cay, trầu hôi, rẻ thôi, có ba đồng được cả mớ. Một người đoan chính, hương sắc còn xanh biếc như hoa đương nụ kia hẳn đã không dễ hạ giá mình như vậy nếu không được lời, nhận biết được ý tứ yêu thương, trân trọng của người yêu. Và hơn ai hết, người con gái vốn đã quen việc bếp núc nội trợ, cô cũng hiểu ra nỗi cô đơn, niềm tiếc thương của người yêu khi anh bước xuống vườn cà mà không dám hái quả.
Tình tha thiết chân thành được thể hiện một cách ý nhị, rất mực tinh tế như vậy chính là ngầm tạo một mạch dẫn cho sức dồn nén ở kết bài. Điều này chứng minh, câu hỏi mà người con gái đặt ra là tiếng than van, nhưng không buông xuôi, bất lực. Nó cầu tìm điểm dẫn nối tinh vi nơi tình người con trai đã ngầm thổ lộ. Nó hướng tới một hy vọng đổi thay.
Cá cắn câu biết đâu mà gỡ?
Chim vào lồng biết thủa nào ra?
Lời ướm hỏi và lời đáp nhẹ nhàng, tinh tế. Hai người đều tránh lời dễ gây thương tổn, thất vọng. Một cảnh tình sâu nặng, bền chặt, bức xúc. Nó báo hiệu về một ý chí, một cưỡng lực.
Tình yêu chân chính, đẹp đẽ bao giờ cũng là nguồn sức mạnh cho hy vọng xây dựng, đổi thay cuộc sống.

22 / 12 / 2004
Rút trong tập: Thơ hay- một cách nhìn ( sắp xuất bản)